Kochanów

Posted on

Kochanów lub też Kochanów Wieniawski to niewielka miejscowość nieopodal Wieniawy i Przysuchy, gniazdo rodowe pochodzącej prawdopodobnie z Mazowsza rodziny Korwinów Kochanowskich, pierwotnie używających herbu Ślepowron. W średniowieczu Kochanów leżał w rejonie Puszczy Radomskiej, na jej obrzeżach, gdzie chętnie osadzali się przybysze z Mazowsza. Trudno ustalić, czy Kochanowscy pochodzili z Kochanowa, czy przybyli tu wraz z falą osadników z Mazowsza. Najstarsza wzmianka o protoplastach Kochanowskich pochodzi z 1411 r. i dotyczy rodzeństwa z Kochanowa h. Ślepowron zawołania „Bujny”: braci Wojciecha, Przedwoja, Dziersława i Abrahama oraz ich sióstr Wichny, Anny i Świętochny. Najnowsze ustalenia D. Kupisza i M. Kozdracha, zawarte w monografii rodu Kochanowskich wydanej w ramach projektu Szlak rodu Kochanowskich, wskazują, że imiona te pojawiają się w kilku odrębnych wpisach na przestrzeni lat, a rzeczywisty stopień pokrewieństwa między wymienionymi osobami pozostaje nieznany. W 1411 r. w zapiskach sądowych pojawiają się Wojciech (Albert) i Dziersław z Kochanowa, którzy zawarli przed radomskim sądem ziemskim transakcję kupna-sprzedaży dotyczącą części rodowej wsi. Zaś kilka miesięcy później pojawia się zapis dotyczący kolejnego dziedzica tej wsi – Przedwoja z Kochanowa h. Ślepowron. Już w początkach XV w. byli Kochanowscy liczną rodziną, w rejestrze poborowym z 1508 r. wymieniona jest wieś Kochanów, jako własność szlachty uprawiającej osobiście swoje cząstki. Częste podziały rodzinnego majątku sprowadziły Kochanowskich z Kochanowa do rangi drobnej, ubogiej szlachty, która nie pozostawiła po sobie znaczących materialnych śladów swojej obecności w Kochanowie, choć niektórym z nich udało się zmienić swoją sytuację i zgromadzić większy majątek. Zmienili też herb na Korwin. Z tej rodziny wywodzi się sławny Jan Kochanowski z Czarnolasu – poeta, używający już herbu Korwin. Jego najdawniejszym znanym przodkiem był Dominik z Kochanowa – pradziad poety, ojciec Jana. Ów Jan Kochanowski (dziad poety), „piszący się z Kochanowa i Woli Brudnowskiej”, gdzie posiadał niewielkie udziały, ożenił się z zamożną Barbarą Ślizówną h. Abdank, która wniosła w posagu dwie wsie – Policznę i Czarnolas, gdzie później osiedli ich potomkowie. Jan Kochanowski (dziadek poety) jako pierwszy z rodu został nazwany w aktach „Kochanowskim”, zgodnie z upowszechniającym się wówczas zwyczajem (w aktach sądowych z 1470 r.), sprawował też urząd sędziego grodzkiego radomskiego (1487), co jest dowodem jego awansu społecznego do grona średniozamożnej szlachty. Jan Kochanowski, dziad poety, żeniąc się ze Ślizówną, dał początek nowemu gniazdu rodu, we wsiach Policznie i Czarnolesie ze spadku po Ślizach, który to ród wygasł. Kochanowscy zaś mieli dużo dzieci, Jan – dziad poety miał ich 11, Piotr – ojciec poety – miał 12 potomków, za sam poeta Jan z Czarnolasu – 7 dzieci.

W tekście wykorzystano informacje zgromadzone przez Dariusza Kupisza i Mariusza Kozdracha w monografii rodu Kochanowskich Kochanowscy w XV–XVIII wieku: główne linie rodziny, Radom 2014, wydanej w ramach projektu Szlak rodu Kochanowskich oraz Tomasza Palacza w książce Człek Boże igrzysko: Jan Kochanowski w Czarnolesie, Radom 1998.